Ballaban Badera

Ballaban Badera
Korczak XVII.png
Herb przypisywany przez B. Paprockiego
Turcja.png pasza, sandżak-bej
Rodzina Bałaban h. Korczak
Miejsce urodzenia Okręg Mat, Albania
Data i miejsce śmierci 1467, Kruja, Albania
Ojciec Miłosz
Matka Helena

Ballaban Badera (Ballaban Badheri, Michał Bałaban) - osmański dowódca wojskowy, pasza. Jeden ze zdobywców Konstantynopola, wg. Jamesa Ludlowa pierwszy na jego murach. W latach 1464-65 zajmował stanowisko sandżak-beja Ochrydy.

Jerzy Kastriota zwany Skanderbegiem

Rodzina i młodość

Ballaban Badera urodził się w Mat w Albanii jako katolik o imieniu Michał, był synem Miłosza i Heleny. Ojciec małego Michała służył w armii Mirczy Starego hospodara wołoskiego, walczącej przeciwko Turkom. Podczas jednego z osmańskich najazdów Michał został porwany, a jego matka zamordowana. Ojcu i bratu Konstantynowi udało się zbiec.
Odebrane rodzicom dziecko zostało wychowane przez Turków zgodnie z zasadami devşirme, zwanego również trybutem krwi. Był to system, którego działaniu poddawano nie tylko uprowadzonych podczas wypraw wojennych, ale również dzieci mieszkających w imperium chrześcijan. Chłopiec musiał przejść na islam, zmieniono jego imię i poddano janczarskiemu szkoleniu. W następnych latach stał się paszą i jednym z najwybitniejszych dowódców służących pod Sułtanem Mehmedem II.
Podczas wojny albańskiej zarówno ojciec, jak i brat Ballabana walczyli przeciwko niemu.

Kampania 1465

Ballaban przeszedł do historii z racji swych starć z półlegendarnym dziś Skanderbegiem (właściwie Jerzym Kastriotą), synem albańskiego szlachcica Gjona Kastrioty, odebranym ojcu, wychowanym według devşirme i wyszkolonym na modłę janczarską. W 1423 r. wraz ze swoimi trzema braćmi trafił do szkoły wojskowej, po czym brał udział w wielu bitwach po stronie imperium osmańskiego. Za swoje militarne sukcesy Jerzy otrzymał tytuł Iskander Bey Arnauti (alb.: Skënderbeu). Po turecku ten tytuł oznaczał: Bej Aleksander, porównując mistrzostwo wojenne Kastrioty do Aleksandra Wielkiego. W wieku 25 lat zbuntował się i wypowiedział dawnemu suwerenowi wojnę o dziedzictwo przodków - Albanię.

Hamza Kastriota

W 1443 zbuntowany Skanderbeg przejął Kruję, własność swojego ojca w środkowej Albanii. Rok później w Lezhë powołał Ligę jednoczącą wszystkie albańskie księstwa i skierował je przeciwko Imperium Osmańskiemu. W 1457 ok. 70-tysięczna armia turecka pod wodzą Isa beg Evrenoz oraz bratanka Skanderbega Hamzy Kastrioty zaatakowała Albanię. Siejąca spustoszenie armia osmańska założyła obóz w miejscowości Ujebardha, w połowie drogi pomiędzy Krują i Lezhą. We wrześniu, po miesiącach unikania walki, Skanderbeg zaatakował siłami liczącymi nie więcej niż 15 000 ludzi i zwyciężył. Bitwa na równinie Albulena 2 września 1457 stała się jednym z najgłośniejszych zwycięstw Kastrioty - w bitwie poległo być może nawet 15 000 Turków, zaś drugie tyle dostało się do niewoli. Skanderbeg zdobył też obóz i 24 chorągwie wroga.

Vaikal

Po kolejnej klęsce wojsk tureckich dowodzonych przez Şeremet beja pod Ochrydą (14-15 wrzesień 1464) sułtan postanowił powierzyć dalsze losy kampanii Ballabanowi, który już w kwietniu następnego roku spotkał się z 4,5 tysięczną armią Skanderbega pod Vaikal. Starcie rozpoczęło się od ataku sił tureckich. Czekający na dogodny moment Kastriota pozwolił Turkom wejść w głąb swojej armii i wtedy zaatakował. Krwawe starcie zakończyło się zwycięstwem Albańczyków, zaś wojska tureckie zmuszone zostały do odwrotu.

Straty poniesione przez obie strony były ogromne. Ponadto Ballabanowi udało się pojmać dwudziestu jeden albańskich oficerów, w tym trzynastu najbliższych współpracowników Skanderbega.
 
Janczarzy Mehmeda II
Moisi Arianit Golemi

Wśród jeńców z Vaikal znaleźli się między innymi Moisi Arianit Golemi, przywódca kawalerii, Vladan Giuric, szef kwatermistrzów, Muzak Angelin, bratanek Skandeberga, Gjin Muzaka, Gjon Perlati, Nikollë Berisha, Gjergj Kuka i Gjin Maneshi.
Kastriota chciał wymienić pojmanych na wielu uwięzionych przezeń paszów i innych jeńców, zaoferował również duży okup, jednak Mehmet II odmówił.
Albańscy generałowie zostali przewiezieni do Stambułu, tam torturowani przez piętnaście dni i publicznie oskórowani.

Oblężenie Krui

W 1466 sułtan Mehmed II osobiście poprowadził armię do Albanii i rozpoczął oblężenie Krui. Miasto było bronione przez 4400 ludzi dowodzonych przez księcia Tanusha Thopię. Po kilku miesiącach sułtan, uznał że nie uda mu się zdobyć miasta i odstąpił od oblężenia. Jednakże pozostawił część wojska pod dowództwem Ballabana Badery i zbudował w środkowej Albanii zamek El-basan. Budowa zajęła zaledwie 25 dni.
Pod nieobecność sułtana Skanderbeg udał się na zimę do Włoch. Wracając na początku 1467 ruszył na oblegającego Kruię od roku Ballabana. Pasza zginął podczas walk ugodzony w szyję kulą z arkebuzu myśliwego Gjergja Aleksiego. Po śmierci dowódcy armia turecka straciła rezon i wkrótce została pokonana.
Rozsierdzony porażką sułtan znów wyruszył na Albanię, jednak wyprawa znów zakończyła się niepowodzeniem, a Kruia opierała się aż do roku 1478.

Źródła

James M. Ludlow "The Captain of the Janizaries"
Wikipedia.org [[1]] [[2]] [[3]] [[4]] [[5]]
Pinomiscione.it
Genealogia.okiem.pl