Elżbieta Szamotulska

Z Korczak Pro Memoria
Herb Elżbiety na podstawie płyty nagrobnej jej wnuka.

Elżbieta Szamotulska h. Korczak (Elżbieta Gorajska, z Goraja, z Szamotuł) - jedna z trzech córek Dymitra z Goraja i Beaty Mokrskiej z Bożegodaru. Żona Dobrogosta Świdwy Szamotulskiego h. Nałęcz. Matka dla:

  • Jana Świdwy Szamotulskiego (zm. 1449) - męża najpierw Jadwigi, córki Tomisława z Miłosławia, a następnie Elżbiety o nieznanym pochodzeniu,
  • Mikołaja z Szamotuł - męża Małgorzaty z Uzarzewa h. Zaremba,
  • Piotra Świdwy Szamotulskiego (ur. ok. 1415, zm. IX 1473) - kasztelana poznańskiego i kaliskiego, starostę generalnego wielkopolskiego, a także męża Wiktorii z Pleszowa h. Sulima i ojca wojewody poznańskiego Andrzeja Świdwy Szamotulskiego,
  • Anny Jarosławskiej (zm. 8 II 1461) - żony Rafała Jarosławskiego h. Leliwa,
  • Katarzyny Beaty Górki (zm. ok. 1457) - żony starosty generalnego Wielkopolski oraz wojewody poznańskiego - Łukasza Górki h. Łodzia i matki Uriela Górki - biskupa poznańskiego i kanclerza koronnego,
  • Beatrycze Melsztyńskiej - żony Spytka III Melsztyńskiego h. Leliwa - kasztelana bieckiego, przywódcy husytów polskich i organizatora konfederacji korczyńskiej w 1439 r. Matki Spytka IV - kasztelana zawichojskiego, dworzanina jego królewskiej mości i student na Uniwersytecie Krakowskim.

Małżeństwo

Dobrogost Świda Szamotulski, obraz Jarosława Kałużyńskiego

Mąż Elżbiety Dobrogost Świdwa Szamotulski h. Nałęcz, kasztelan poznański i starosta generalny Wielkopolski, był synem wojewody poznańskiego Sędziwoja biorącego udział np. w wielkopolskiej wojnie domowej między Grzymalitami, a Nałęczami w latach 1382-85. Po śmierci ojca w 1403 r. Dobrogost zajął się rodzinnym majątkiem. W skład dziedzictwa Dobrogosta i jego brata Wincentego wchodziły: Szamotuły, Kaźmierz, Stobnicę i część Czempinia, a także królewskie miasta Wronki i Wieleń. Mieli także kamienicę w Poznaniu przy ul. Żydowskiej. Nie wiadomo jak bracia dokonali działów dóbr, ale pod nieobecność Wincentego, przebywającego na dworze królewskim, Dobrogost pełnił rolę właściwego pana całego majątku. Zajmował się wówczas zwłaszcza procesami o długi zarówno ojcowskie, jak i własne. W roku 1404 uczestniczył w układach z panami von Osten. W 1406 r. należał do komisji przejmującej w imieniu króla Wałcz od dotychczasowych posiadaczy brandenburskich. Dnia 27 XI 1407 r. pojawił się wśród świadków wystawionego w Wyżnicy dokumentu Katarzyny, Anny i właśnie Elżbiety. Niedługo potem doszło do ich ślubu. Dnia 9 VI 1410 r. Andrzej Tęczyński, mąż siostry Elżbiety Anny ręczył wdowie po Dymitrze, że Dobrogost oprawi swej żonie osiemset grzywien posagu i wiana. W roku 1410 mąż Elżbiety wystawił własną chorągiew na wielką wojnę z Zakonem. Jednostka ta uczestniczyła w bitwie pod Grunwaldem. Między 23 II a 30 VII 1423 r. Dobrogost został mianowany na stanowisko podkomorzego kaliskiego. Wraz kardynałem Zbigniewem Oleśnickim, podkanclerzym Stanisławem Ciołkiem i Sędziwojem z Ostroroga wszedł w sierpniu w skład poselstwa królewskiego na zjazd z Krzyżakami w Wielonie, gdzie wymieniano dokumenty ratyfikacji traktatu mełneńskiego. Był też obecny przy nadaniu przywileju wareckiego, jaki i jedlneńskiego (jego pieczęć znalazła się pod zobowiązaniem do wyboru na tron jednego z synów Władysława Jagiełły.

Spytko III Melsztyński

Między 24 VII a 7 IX 1430 r. został starostą generalnym wielkopolskim i pełnił ten urząd do lipca 1432. Wraz z Sędziwojem z Ostroroga dowodził we wrześniu i październiku 1430 r. oddziałami pospolitego ruszenia, oczekującymi w zasadzce pod Turzą Górą na wiozących koronę dla ks. Witolda wysłanników króla rzymskiego, a przyszłego cesarza, Zygmunta Luksemburskiego, którzy jednak nie pojawili się.
Dobrogost był również świadkiem koronacji Władysława Warneńczyka. Został również jednym z opiekadlników (tutores) Wielkopolski, wyznaczonych aż do osiągnięcia pełnoletności przez władcę (mąż Elżbiety zaopiekował się najprawdopodobniej województwem poznańskim). Szamotulski wchodził również w skład komisji kontrolującej działalność mennicy królewskiej (14 X 1434 r.), a potem komisji badającej rozliczenie Krakowa z opłaty szosu (2 XI 1435 r.). Dnia 9 I 1438 r. zasiadał na rokach sądowych w Krakowie. W latach 1434 i 1435 uczestniczył w kolejnych turach negocjacji z Krzyżakami, zakończonych 31 XII 1435 r. zawarciem pokoju w Brześciu. Był obecny 4 III 1436 r. na zjeździe w Sieradzu, gdzie spisano i opieczętowano akt pokojowy. Między 4 III a 11 VI tego roku objął funkcję kasztelana poznańskiego, co świadczy, że był stronnikiem biskupa Oleśnickiego, decydującego wówczas o nominacjach urzędniczych. Zasiadał również w sądzie, który potępił jego zięcia Spytka Melsztyńskiego, twórcę konfederacji korczyńskiej w 1439 r., jako wroga ojczyzny.
W kolejnych latach Dobrogost zmienił stronę, jednak i tak nie udało mu się zdobyć zaufania nowego króla - Kazimierza Jagiellończyka, a kardynał Oleśnicki uznał Szamotulskich za swoich wrogów. Wiosną 1450 r. mąż Elżbiety ustąpił z kasztelanii poznańskiej, a król powierzył ją od razu jego synowi Piotrowi. Niedługo później Dobrogost wycofał się z życia publicznego i zamieszkał w szpitalu Świętego Ducha pod Szamotułami i tam spędził ostatnich kilka lub kilkanaście lat. Zmarł między 1459 a 1462 r.

Herb

Łukasz górka płyta.jpg
Uriel górka płyta.jpg
Andrzej szamotulski płyta.jpg
Uriel Górka herb.jpg
Andrzej szamotulski herb.jpg
Płyta nagrobna Łukasza Górki - zięcia Elżbiety Płyta biskupa Uriela Górki - wnuka Elżbiety, syna Łukasza Górki Płyta nagrobna Andrzeja Szamotulskiego - wnuka Elżbiety Herb z płyty Uriela Górki Korczak z płyty Andrzeja Szamotulskiego

Warto zauważyć, że Elżbieta najprawdopodobniej posługiwała się odmienną wersją Korczaka z dochodzącymi do brzegów tarczy pasami, a także z naczyniem i psem w polu, nie w klejnocie, jak zwykło się przedstawiać ów herb. Świadczą o tym płyty nagrobne jej wnuków - biskupa poznańskiego Uriela Górki zmarłego dnia 21 I 1498 r. i wojewody poznańskiego Andrzeja Szamotulskiego zmarłego dnia 23 V 1511 r. Obydwa odlewy zostały wykonane w warsztacie Vischerów w Norymberdze. Możliwe jest również, że oba wspomniane przedstawienia to jedynie dość swobodna interpretacja symboli heraldycznych babki obydwu mężczyzn, co może potwierdzać fakt wykonania obydwu płyt w jednej giserni.