Grzegorz Bałaban

Z Korczak Pro Memoria
Michał Rahoza

Grzegorz Bałaban h. Korczak (Hryhory Bałaban, imię zakonne Gedeon; zm. 1620) - syn Bazylego Bałabana i Anny Żółkiewskiej, archimandryta żydyczyński, w roku 1596 występuje na synodzie brzeskim po stronie opo­zycji względem unii. Został wtedy obłożony klątwą. Od stryja Gedeona otrzymał monaster żydyczyń­ski . Dnia 24 XII 1596 r. Zygmunt Waza, na prośby metropolity unickiego Michała Rahozy, rozkazał odebrać mu go "jako człowiekowi świeckiemu, oraz wyklę­temu". Bałaban zamknął się w kościele i nie wychodził na wezwania starosty. Wynikły z tego powodu długie procesy: w sądzie grodzkim łuckim dnia 10 X 1597 r. - bez wyniku, sąd zaś asesorski 11 XII 1597 r. wydał wyrok, nakazujący oddanie monasteru, jed­nakże mnisi nie chcieli wpuścić urzędników do klasztoru. Za opór władzy sąd asesorski ska­zał wtedy 21 II 1598 r. Bałabana na banicję. Ten jed­nak nie ustąpił z monasteru, protestował też, gdy król w roku 1599 nadał wieś Torokanie, nale­żącą do monasteru żydyczyńskiego, Piotrowi Arkadiuszowi. W roku 1603, za prośbą posłów z kijowskiego i wołyńskiego, król zdjął z Bałabana banicję, a sprawę majątków pozostawił do rozstrzygnięcia przyszłemu sejmowi. Szlachta prawosławna domagała się też zwrotu Torokań na sejmach z 1607 i 1609 r. Prawdopodobnie zarządzał monasterem aż do śmierci, która nastąpiła w 1617 lub 1618 r. Dnia 1 V 1618 r. Zygmunt III polecił metropolicie Józefowi Welaminowi Rutskiemu przedstawić nowego archimandrytę.