Zakon Maltański

Z Korczak Pro Memoria
Herb Zakonu Maltańskiego

Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Świętego Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty (Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta) – katolicki zakon rycerski.

Zakon wywodzi swój rodowód bezpośrednio z nieformalnego bractwa, zawiązanego w 1070 r. przy szpitalu św. Jana Chrzciciela, przez mieszczan z Amalfi. Organizacji, która wkrótce przeistoczyła się w zakon rycerski, przewodził, błogosławiony dziś, brat Gérard Tonque. W roku 1113 zakon został oficjalnie uznany przez papieża Paschalisa II. Trzy lata później podzielił się na zakon św. Jana (kawalerowie maltańscy, zwani też joannitami) i św. Łazarza (lazaryci).

Zakon joannitów odegrał znaczącą rolę w historii Europy, głównie ze względu na swój – istotny kiedyś – potencjał militarny i znakomitą flotę wojenną. Rycerze maltańscy położyli także olbrzymie zasługi w dziele organizacji i prowadzenia pierwszych średniowiecznych szpitali na kontynencie europejskim.

Zakon uznawany jest dziś przez szereg państw za suwerenny podmiot prawa międzynarodowego. Jego nieruchomości: dwie w Rzymie i jedna na Malcie mają status eksterytorialności. Zakon jest stroną umów międzynarodowych, utrzymuje stosunki dyplomatyczne, bierze udział w życiu dyplomatycznym, konferencjach międzynarodowych, działa jako obserwator w różnych organizacjach (ONZ, UNESCO, UNICEF, Unia Łacińska). Jednak nie można mówić o wyłącznym obywatelstwie zakonu – istnieje ono tylko obok macierzystego.

Klasy, kategorie i stopnie w zakonie

Klasa pierwsza – Kawalerowie profesyjni (członkowie, którzy złożyli śluby ubóstwa, czystości i posłuszeństwa, są zakonnikami w rozumieniu prawa kanonicznego, nie są jednak zobowiązani do życia w zgromadzeniu):

Joannici na XIX-wiecznej rycinie
  • Kategoria I – Kawalerowie Sprawiedliwości (profesi):
    • SMOM-s.svg Baliwowie Wielkiego Krzyża Sprawiedliwości
    • SMOM-s.svg Kawalerowie Wielkiego Krzyża po Sprawiedliwości
    • SMOM.svg Komandorowie Sprawiedliwości (ipso iure)
    • SMOM.svg Kawalerowie Sprawiedliwości po uroczystych ślubach
    • SMOM.svg Kawalerowie Sprawiedliwości po prostych ślubach
    • SMOM.svg Kawalerowie w stanie nowicjatu
  • Kategoria II – Profesyjni Kapelani Konwentualni:
    • SMOM-f.svg Profesyjni Kapelani Konwentualni Wielkiego Krzyża Sprawiedliwości
    • SMOM.svg Profesyjni Kapelani Konwentualni po uroczystych ślubach
    • SMOM.svg Profesyjni Kapelani Konwentualni po prostych ślubach
  • Kategoria III – Donaci Sprawiedliwości:
    • SMOM-d.svg Kawalerowie Łaski Magistralnej w Posłuszeństwie

Klasa drugaKawalerowie i Damy w Posłuszeństwie (członkowie, którzy złożyli śluby posłuszeństwa, zobowiązując się do życia zgodnego z zasadami chrześcijaństwa, zainspirowani regułą zakonu):

Joannici współcześnie
  • Kategoria I – Kawalerowie i Damy Honoru i Dewocji w Posłuszeństwie:
    • SMOM-gs.svg Baliwowie Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji w Posłuszeństwie
    • SMOM-gs.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji w Posłuszeństwie
    • SMOM-gs.svg Kawalerowie i Damy Honoru i Dewocji w Posłuszeństwie
  • Kategoria II – Kawalerowie i Damy Łaski i Dewocji w Posłuszeństwie
    • SMOM-g.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji w Posłuszeństwie
    • SMOM-g.svg Kawalerowie i Damy Łaski i Dewocji w Posłuszeństwie
  • Kategoria III – Magistralni Kawalerowie i Damy w Posłuszeństwie
    • SMOM-d.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski Magistralnej w Posłuszeństwie
    • SMOM-d.svg Kawalerowie i Damy Łaski Magistralnej w Posłuszeństwie

Klasa trzecia – członkowie, którzy nie złożyli ślubów.

  • Kategoria I – Kawalerowie i Damy Honoru i Dewocji:
    • SMOM-gcs.svg Baliwowie Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji (ad honorem)
    • SMOM-gcs.svg Baliwowie Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji
    • SMOM-gcs.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji
    • SMOM-gc.svg Komandorowie (ius patronatus)
    • SMOM-gc.svg Kawalerowie i Damy Honoru i Dewocji
    • SMOM-gcs.svg Baliwowie Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji dla kardynałów Kościoła katolickiego
Kawalerowie Maltańscy z papieżem Benedyktem XVI
  • Kategoria II – Kapelani Konwentualni ad honorem:
    • SMOM-cf.svg Kapelani Konwentualni Wielkiego Krzyża (ad honorem)
    • SMOM-c.svg Kapelani Konwentualni (ad honorem)
  • Kategoria III – Kawalerowie i Damy Łaski i Dewocji:
    • SMOM-gcff.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji ze Wstęgą
    • SMOM-gcf.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji
    • SMOM-gc.svg Kawalerowie i Damy Łaski i Dewocji
  • Kategoria IV – Kapelani Magistralni:
    • SMOM-c.svg Kapelani Magistralni
  • Kategoria V – Kawalerowie i Damy Łaski Magistralnej
    • SMOM-cff-new.png Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski Magistralnej ze Wstęgą
    • SMOM-cf.svg Kawalerowie i Damy Wielkiego Krzyża Łaski Magistralnej
    • SMOM-c.svg Kawalerowie i Damy Łaski Magistralnej
  • Kategoria VI – Donaci Dewocji (mężczyźni i kobiety)
    • SMOM-d1.svg Donaci I klasy
    • SMOM-d2.svg Donaci II klasy
    • SMOM-d3.svg Donaci III klasy

Inne nazwy

Dekoracja zakonu
  • Szpitalnicy,
  • Zakon Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego,
  • Zakon Szpitala św. Jana,
  • Szpital,
  • Joannici,
  • Kawalerowie Rodyjscy,
  • Rycerze Rodyjscy,
  • Rycerze św. Jana,
  • Kawalerowie Maltańscy,
  • Rycerze Maltańscy,
  • Zakon Kawalerów Maltańskich,
  • Święty Zakon Jerozolimski św. Jana.